Bir uygulamayı açtınız, aradığınız şeyi kolayca buldunuz ve işleminizi tamamladınız. Bu deneyimde menülerin yerleşimi de, kullanılan sözcükler de, işlemin ardından ne olduğu da rol oynar. UX ve UI kavramlarını anlamak için bu parçaların kullanıcıya nasıl bir bütün olarak ulaştığına bakmak gerekir.
UX, deneyimin tamamına bakar
UX, kullanıcı deneyimi anlamına gelir. Nielsen Norman Group’un tanımında kişinin bir şirketle, ürünle ve hizmetle etkileşiminin bütününü kapsar. Tasarım çalışmasında bu bakış, kişinin amacını anlamayı ve o amaca giderken karşılaştığı engelleri araştırmayı gerektirir.
Örnek bir eğitim platformunda şu sorularla başlayabilirsiniz: Katılımcı kendisine uygun seviyeyi nasıl anlıyor? Ders saatlerini kendi takvimiyle karşılaştırabiliyor mu? Kaydolduktan sonra ilk derse nasıl katılıyor? Bu sorular, tek bir ekranın sınırlarını aşan bir inceleme alanı açar.
UI, etkileşimin arayüzünü tasarlar
UI, kullanıcı arayüzüdür. Dijital bir üründe butonlar, alanlar, menüler, yazılar ve bunların durumları arayüzün parçalarıdır. Arayüz tasarımı; görsel hiyerarşi, tipografi ve renk kadar bir bileşenin nasıl davrandığıyla da ilgilenir.
Aynı platformdaki eğitim kartını düşünün. Başlık, tarih ve fiyatın sırası; kayıt butonunun görünürlüğü; klavyeyle seçildiğindeki odak göstergesi ve yüklenme durumu birer UI kararıdır. Bu kararları verirken kişinin ekrandaki amacıyla bağlantı kurmanız gerekir.
Aynı sorun, birlikte verilen kararlar
Örnek senaryo: Katılımcı eğitimin saatini bulamıyor. Bilginin hangi aşamada gerektiğini araştırmak UX çalışmasına, saati kart üzerinde okunur ve tutarlı biçimde sunmak UI çalışmasına örnektir. Ardından yeni düzenin anlaşılır olup olmadığını kullanıcılarla kontrol edebilirsiniz.
Bir kayıt akışını iki açıdan inceleyin
Önce akışı bir cümleyle tanımlayın: Çalışan bir kişi, takvimine uygun başlangıç düzeyindeki eğitimi seçerek kayıt olmak istiyor. Sonra keşfetme, karşılaştırma, karar verme ve kaydolma adımlarını yazın. Her adımda hangi sorunun yanıtlanması gerektiğini belirleyin.
Ardından ekranları açıp bu yanıtların nerede sunulduğuna bakın. Örneğin ön koşul bilgisi yalnızca sayfanın sonunda bulunuyorsa içerik sırasını yeniden düşünün. Yerini değiştirdiğiniz bilginin başlık, boşluk ve yazı boyutuyla nasıl öne çıkacağını da aynı çalışma içinde çözün.
Rolleri, işin bağlamıyla birlikte okuyun
UX araştırmacısı, UX tasarımcısı, UI tasarımcısı ve ürün tasarımcısı gibi unvanların kapsamı ekipten ekibe değişebilir. Bu nedenle yalnızca unvana bakarak görev dağılımı çıkarmayın. Bir iş tanımında araştırma, etkileşim, görsel tasarım ve geliştirmeyle iş birliği beklentilerini ayrı ayrı inceleyin.
Küçük bir örnek projede bu sorumlulukların birkaçını aynı kişi üstlenebilir. Çalışmanızı anlatırken hangi görüşmeleri yürüttüğünüzü, hangi akışı tasarladığınızı ve hangi bileşenleri hazırladığınızı somut biçimde yazın. Böylece katkınız bir unvanın arkasında belirsiz kalmaz.
Çıktıyı, yanıtladığı soruyla eşleştirin
Bir kullanıcı akışı, kişinin hangi adımlardan geçtiğini tartışmak için hazırlanabilir. Bir wireframe, içerik önceliklerini görünür kılabilir. Bir bileşen kütüphanesi ise ortak davranışları ve görsel kuralları tarif edebilir. Hangisine ihtiyacınız olduğunu, çözmeye çalıştığınız soruya göre seçin.
Örnek bir çalışma dosyasında her çıktının yanına tek cümlelik bir amaç ekleyin: Bu akış, kişinin ders saatini görmeden kayıt ekranına geçmesini önlemek için hazırlandı. Çıktının ne işe yaradığını söyleyemiyorsanız onu üretmeden önce ihtiyacını yeniden değerlendirin.
Küçük bir akışla çalışmaya başlayın
Denemek için her gün kullandığınız bir hizmetten tek bir görev seçin. Mevcut adımları çıkarın, kendi yaşadığınız sorunu not edin ve bunun başka kişiler için de geçerli olup olmadığını araştırın. Kişisel gözleminizi bütün kullanıcıların ortak ihtiyacı olarak sunmayın.
Sonra bir alternatif akış ve birkaç ekran hazırlayın. Kararlarınızı gerekçeleriyle kaydedin; kullanıcıya bir görev vererek tasarımın nerede işe yaradığını ve nerede sorun çıkardığını gözlemleyin. İncelediğiniz akışta hem deneyim hem arayüz kararlarını birlikte görebilirsiniz.
Aklınızda kalsın
UX ve UI ayrımını öğrenmenin kullanışlı yolu, aynı kullanıcı amacına farklı sorularla bakmaktır. İhtiyacı araştırın, akışı kurun, arayüzü tasarlayın ve kararlarınızın sonucunu gözlemleyin.
Kaynaklar
İlgili yazılar
Öğrendiklerini pratiğe taşı.
UX/UI Tasarım Eğitimi
Araştırmadan arayüz tasarımına, becerilerini gerçek projelerle geliştir.